De reden waarom we niet kunnen stoppen met denken.


Categorie Mindfulness

De reden dat je deze blog leest is omdat je ‘wakker’ bent. Je bent je bewust van de chaos in je hoofd en je realiseert je dat je soms – of altijd – moeite hebt om uit je hoofd te komen. De gedachtestroom in je hoofd staat constant ‘aan’ en sleept je mee. Het lukt je niet (meer) om deze te stoppen, je bent de controle kwijt en het lijkt alsof je in een vicieuze cirkel vastzit. Misschien voel je je gevangen in je denken. Goed nieuws! Echt?!… Er is een uitweg, het begint met inzicht.

Deze blog gaat over onze geest, hoe ons denken werkt en hoe deze óns gebruikt in plaats van wij ons denken. Om weer controle te krijgen over je gedachten, je emoties en dus je algehele staat van welzijn, is het noodzakelijk eerst te begrijpen wáárom we niet kunnen stoppen met denken. Laten we onze geest eens nader onderzoeken.

Ik denk, dus ik ben.

Het bekende: ‘Cogito ergo sum’  – de filosofische stelling van René Descartes (1644) was een van de belangrijkste grondleggers voor de westerse filosofie. Met “ Ik denk, dus ik ben” ging Descartes ervan uit dat  ‘zijn’ ligt besloten in het denken, omdat volgens hem het enige wat je echt zeker kunt weten is dat je bestaat; want je denkt, denkt te voelen en twijfelt. Velen spirituele leraren ontkrachten deze stelling echter. Ervan uitgaande dat Descartes causaliteit in zijn uitspraak meende, lijkt het gevolg echter meer op de oorzaak, want: wie was er eerst, jij of je denken?

Waar Descartes bestaansrecht ontleende aan het denken, lijkt het logischer aan te nemen dat we denken omdat we bestaan. In eerste instantie bestaan we. Of we ook denken is een tweede. Ik kan hier namelijk zitten en niet-denken, besta ik dan?
Hallelu-JA, zeker wel!
Dat je kunt denken staat dus vast, maar of je het gebruikt bepaal jij. Dat maakt je denken en jij dus twee. Zo kunnen we constateren dat jij en je denken niet één en dezelfde zijn… Dus als jij en je denken niet dezelfde zijn, wat is je denken dan?

Wat is ons ‘denken’?

Ons denken is een instrument. Net zoals onze nieren, onze darmen en lever, heeft ons denken een functie binnen ons bestaan. Hierdoor kunnen we dingen onderscheiden, betekenis geven aan datgene wat we waarnemen en zaken beoordelen. Dat maakt het denkende deel van onze geest een extreem nuttig instrument. Onze geest functioneert constant, het neemt waar, denkt, produceert gedachten, reageert etc. We kunnen dus wel zeggen dat onze geest actief is, continue actief – net zoals de meeste van onze andere organen.

De reden waarom we niet kunnen stoppen met denken

Ik vergelijk ons denken graag met een prullenbak dat we kunnen vinden in ons huis. Een nuttig gebruiksvoorwerp. Sterker nog, noodzakelijk. De televisie kunnen we in essentie wel missen, maar een prullenbak of afvalbak om onze rommel in weg te gooien is een nuttig gebruiksvoorwerp waar we niet van buiten kunnen.

De prullenbak is dus een belangrijk instrument in ons huiselijke leven. Net zoals ons denken een belangrijk instrument is binnen ons bestaan. Het probleem is echter, dat we ons er niet van bewust zijn dat we IN onze gedachten zijn gaan leven. We gebruiken ons denken niet meer als instrument. Maar we denken dat we onze gedachten zijn en de gedachten van ons zijn, omdat we er middenin leven. Er is geen afstand meer tussen ons en onze gedachten, we hebben onszelf geïdentificeerd met ons denken, waardoor we niet meer kunnen stoppen. Je zou kunnen zeggen dat we IN de prullenbak zijn gaan leven. Maar het stinkt daar, het is er vies, druk en rommelig. Dus waarom zouden we in die prullenbak blijven leven?

Hoe komen we eruit?

Nu je ervan bewust bent dat je in je prullenbak leeft, heb je de keuze om eruit te stappen. Het enige wat we hoeven doen is de klep te openen en eruit te klimmen. Net zoals je thuis de prullenbak gebruikt als instrument. Dien je ook je geest weer te gaan gebruiken als instrument. Dit doe je letterlijk door afstand te creëren. Door te kijken naar je denken. Door je gedachten te observeren, de gedachten die je denken creëert gewoonweg waar te nemen. Net zoals je kunt kijken naar een verkeersfile vanuit een hotelkamer op de hoogste verdieping van een gebouw. Vanuit daar is de file geen probleem, maar slechts een observeerbare situatie die er kalm en misschien zelfs mooi uitziet. Terwijl op het moment dat jij je ín die file bevindt, je de stress, onrust en irritatie kunt ervaren en is het moeilijk om ‘eruit’ te komen.

Afstand creëren = disidentificatie

Het creëren van afstand maakt dat je naar je gedachten kunt kijken als iets waar je je niet bevindt. Dat niet ‘jij’ is, maar slechts een verschijnsel dat opkomt en voorbij gaat. Het heeft dus geen zin om je aan gedachten vast te klampen of om deze weg te willen ‘duwen’. Je hebt vast wel eens ervaren dat hoe graag ook je bepaalde gedachten níet wilt denken, ze toch opkomen in je geest. En terwijl je graag blije gedachten wilt vasthouden, ze toch weer verdwijnen. Het opkomen en voorbijgaan is de essentie van een gedachtenverschijnsel. Het verschijnt en verdwijnt, verschijnt en verdwijnt…  Ze zijn vergankelijk.Gedachten bepalen je werkelijkheid

In een volgende blog ga ik uitgebreid in op verschillende manieren hoe je uit je gedachten kunt komen en hoe je ervoor kunt zorgen dat je denken weer een instrument wordt dat je kunt gebruiken. Een instrument dat vóór je werkt, in plaats van tegen je. Yeah! Tot snel!

*De taalkundige termen, ‘denken’, ‘gedachten’ en ‘geest’ worden in deze blog afwisselend gebruikt, hoewel er verschil is aan te merken ga ik in deze blog hier niet specifiek op in. Zie mijn andere blog voor meer uitgebreide uitleg van het verschil tussen deze.

 

BewarenBewaren


Door: Dominique van Wingerden - maart 2016